Słowo do rodziców
i nauczycieli
Miri szkoła nie jest podręcznikiem do nauki języka romskiego, bowiem przeznaczona jest dla dzieci w wieku wczesnoszkolnym, które już go znają, dla których jest on językiem pierwszym, podstawowym w codziennych kontaktach z najbliższym otoczeniem, zwłaszcza z członkami rodziny. Powstała po to, żeby pomóc im w nauce posługiwania się rodzimym językiem w piśmie w sposób poprawny pod względem gramatycznym i ortograficznym oraz wzbogacić ich słownictwo. Ponieważ nie istnieje skodyfikowana formuła zapisu języka romskiego, a podręcznik jest przeznaczony dla Romów polskich, zastosowałem fonetyczny zapis zgodny z polską pisownią.
Romano elementaro nie ma zastąpić podręczniki używane w szkołach publicznych, lecz stanowić ich uzupełnienie i rozwinięcie. Starałem się nadać mu walor praktyczności oraz połączyć funkcje dydaktyczną, poznawczą, wychowawczą i społeczną w taki sposób, by z jednej strony książka była nośnikiem języka i tradycji, które dla Romów są głównymi wyznacznikami tożsamości, a z drugiej - stanowiła łącznik z polskim otoczeniem.
Fakt, że w miejscu, gdzie powstała i została wydana Miri szkoła, czyli w Gorzowie Wielkopolskim, to otoczenie jest szczególnie przyjazne, stanowił dla autora duże ułatwienie. Pragnę więc serdecznie podziękować wszystkim, którzy udzielili zachęty i pomocy: romskim i polskim przyjaciołom, nauczycielom oraz dyrekcji Szkoły Podstawowej nr 1 w Gorzowie Wlkp., władzom miasta, a także pracownikom oraz kierownictwu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji za finansowe wsparcie publikacji.
Mam nadzieję, że wywoła ona krytyczne uwagi w środowisku adresata, czyli romskich dzieci, ich rodziców, nauczycieli oraz asystentów romskich i zaowocuje propozycjami dokonania zmian oraz poprawek w następnym wydaniu. Przyjmę je z wdzięcznością, gdyż taka reakcja byłaby najlepszym i oczekiwanym argumentem, potwierdzającym celowość opracowania pierwszego tego typu podręcznika.
Karol Gierliński
Romano elementaro
O potrzebie opracowania podręcznika dla dzieci romskich w wieku wczesnoszkolnym Karol Gierliński myślał od dawna, ale pracę rozpoczął w roku 2006. Podręcznik ukazał się drukiem rok później dzięki dotacji MSWiA.
Źródłem inspiracji stało się dzieło Mariana Falskiego, jednak tematyka "Miri szkoła" (Moja szkoła) znacznie wykracza poza ramy typowego elementarza. Wiele miejsca poświęcono w niej środowisku rodzinnemu, otoczeniu społecznemu oraz przyrodniczemu. Są wypisy z literatury, działy, w których dzieci uczą się podstaw matematyki, poznają kalendarz i zegar, elementy geografii, prawidłowe nazwy przedmiotów codziennego użytku.
Poza Słowem do rodziców i nauczycieli, (które zamieszczamy obok), "Romano elementaro" jest napisany w całości w języku romskim. Uczy poprawnego posługiwania się nim, poświęca wiele uwagi tradycyjnej obyczajowości, a jednoczesne krzewieniu szacunku dla wszystkich narodów.
Wydawcą podręcznika jest Szkoła Podstawowa nr 1 w Gorzowie Wlkp. Ilustracje stanowią prace Krystyny Gierlińskiej-Jóźwiak oraz liczne fotografie. Książkę opracował graficznie i złożył Andrzej Korona, a bardzo pięknie wytłoczyła ją Drukarnia H&M Ignaszak s.c. w Bogdańcu
Pierwsze wydanie "Miri szkoła" miało z założenia charakter pilotażowy i zostało adresowane do dzieci romskich zamieszkałych w województwie lubuskim. Z tego względu nakład został ograniczony do 500 egz.
Przykładowe strony podręcznika
Klikając miniaturkę wywołasz w wyskakującym oknie galerię. Żeby ją obejrzeć, nie możesz mieć wyłączonej obsługi javascript w swojej przeglądarce.
Co dalej?
Ukazanie się "Miri szkoła Romano elementaro" odbiło się głośnym echem nie tylko w środowisku romskim, ale i w środkach masowego przekazu. Do wydawcy napłynęło wiele próśb spoza województwa lubuskiego, także zza granic Polski, o przekazanie choć niewielkiej liczby egzemplarzy szkołom i świetlicom środowiskowym, do których uczęszczają cygańskie dzieci. Nakład pionierskiego wydania został więc wyczerpany w ciągu kilku tygodni.
Karol Gierliński pracuje obecnie nad finalną wersją podręcznika, wprowadzając poprawki i uwzględniając uwagi, które do niego napływają. Jest szansa, że książka ukaże się drukiem i w odpowiednio dużym nakładzie już w 2008 roku.
Ponieważ "Miri szkoła" została napisana w dialekcie Polska Roma, nie jest w pełni przydatna dla pozostałych grup Romów. Dlatego podjęto prace nad jej adaptacjami dla innych dialektów, uwzględniającymi różnice językowe oraz obyczajowe.
Pojawił się również zamysł stworzenia podręcznika multimedialnego, który będzie zawierał nie tylko interaktywny elementarz, ale także kompedium wiedzy o świecie, historii i kulturze Romów, a także antologię dzieł literackich, muzycznych oraz plastycznych, będących rezultatem twórczości Cyganów.
Trzeba mieć nadzieję, że również te projekty uzyskają wsparcie władz państwowych.